TURUNCU PLAKA (UN 1987)-Arif CANKUT
TURUNCU PLAKA (UN 1987)
 
 
Sanayi ürünlerinin pazarlanması kapsamında uluslararası ve ülke çapında yapılan ticaret, günümüzde önemini daha da fazla artırmıştır. Ticari mallar üretici ve kullanıcı arasında kara, deniz, demiryolu veya havayolu gibi yaygın kullanılan taşıma yöntemleri ile taşınmaktadır. Dünyada ve özellikle Avrupa’da taşıma sektörü ticaretteki yerini üst sıralarda almaktadır. Böylesine yoğun olan bir sektör olan taşıma sektöründe yaşanılan uluslararası uyuşmazlık ve sorunları çözebilmek amacıyla hükümetler bir araya gelerek bazı uluslararası referans belgeler üzerinde uzlaşmışlardır.
 
Teknolojik gelişmelerin ivme kazanması, insan yaşamına ve çevreye zarar verici nitelikte olan tehlikeli maddelerin de üretimini ve dolayısıyla ülkeler arası taşıma faaliyetlerini çoğaltmıştır. Yerel kanunların yetersiz kalması nedeniyle, Tehlikeli Malların Karayolu ile Uluslararası Taşımacılığına İlişkin Avrupa Anlaşması yani ADR (European Agreement Concerning the International Carriage of Dangerous Goods by Road) akdedilmiştir. Benzer şekilde Tehlikeli Malların Demiryolu ile Uluslararası Taşımacılığına ilişkin Düzenlemeler RID (Regulation concerning the International Carriage of Dangerous Goods by Rail)  ve Denizyolu ile taşınmasına ilişkin Uluslararası Kod olan IMDG (İnternational Maritime Dangerous Goods) da taraf olan ülkelerce imzalanmıştır.  Ayrıca tehlikeli malların hava yolu ile taşınması kapsamında uluslararası bir ticaret kuruluşu olan Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği IATA (International Air Transport Association) da yer almaktadır.
 
Tehlikeli Malların Karayolu ile Uluslararası Taşımacılığına İlişkin Avrupa Anlaşması (ADR) Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonu himayesinde 30 Eylül 1957 tarihinde Cenevre'de yapılmış; 29 Ocak 1968 tarihinde yürürlüğe girmiştir. ADR anlaşmasına Avrupa, Asya ve Kuzey Afrika’da yer alan 48 ülke taraf olmuştur. Türkiye 2009 yılında ADR’ye taraf olmayı kabul etmiştir. Ülkemizdeki ADR ile ilgili zorunluluklar ise 01 Ocak 2018 tarihinde başlamıştır.
 
ADR, Devletlerarası bir anlaşmadır ve genel bir yürütücü makam yoktur. Uygulamada otoyol denetimleri anlaşmaya taraf ülkeler tarafından yapılır ve kural ihlali durumunda faillere karşı ulusal kurumlarca mevzuata göre yasal İşlem yapılır. ADR'nin kendisi herhangi bir ceza öngörmez. 
 
ADR anlaşması Tehlikeli maddelerin, insan sağlığına ve çevreye zarar vermeden, güvenli ve düzenli bir şekilde karayolu ile taşınması ile ilgili usul ve esasları düzenleyen uluslararası bir anlaşmadır. 17 maddelik bir anlaşma metninden ve ayrıca A ve B eklerinden oluşmaktadır. Ek-A ve Ek-B, anlaşma yürürlüğü girdiğinden bu yana düzenli olarak yenilenmektedirler, hatta en sonuncusu 2019’da yayınlanmıştır. Peki, Ek-A ve Ek- B neler içermektedirler?
 
Ek-A Tehlikeli maddelere ilişkin kural ve organizasyonların nasıl oluşturulacağını ortaya koyarken, Ek-B Taşıma faaliyetlerine ilişkin temel ilkeleri ortaya koymaktadır.
 
Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Uluslararası Taşınmasına ilişkin Avrupa Anlaşması (ADR) incelendiğinde, karayolunda taşınmakta olan birçok tehlikeli kimyasal maddenin var olduğu ve bu maddelerin taşınması sırasında uyulacak kuralların ve alınması gereken önlemlerin belirlenmesi için, öncelikle maddelerin içerdiği tehlikelere göre sınıflandırılmalarının gerektiği anlaşılmaktadır. Bu kapsamda, karayolunda taşınmakta olan tehlikeli maddelerin içerdikleri tehlikelere göre aşağıdaki gibi alt başlıkları ile birlikte 13 sınıfa ayrıldığı ve her bir sınıf için alınması gereken önlemlerin gruplandırıldığı görülmektedir. ADR'ye göre tehlikeli madde sınıfları aşağıdaki gibidir:
 
Sınıf 1 Patlayıcı maddeler ve nesneler
 
Sınıf 2 Gazlar
 
Sınıf 3 alevlenebilir sıvılar
 
Sınıf 4.1 alevlenebilir katılar, kendiliğinden tepkimeye giren maddeler, polimerleştirici maddeler ve duyarlılığı azaltılmış katı patlayıcılar
 
Sınıf 4.2 Kendiliğinden yanmaya yatkın maddeler
 
Sınıf 4.3 Su ile temas ettiğinde alevlenebilir gazlar açığa çıkartan maddeler
 
Sınıf 5.1 Yükseltgen (Oksitleyici) maddeler
 
Sınıf 5.2 Organik peroksitler
 
Sınıf 6.1 Zehirli maddeler
 
Sınıf 6.2 Bulaşıcı maddeler
 
Sınıf 7 Radyoaktif malzemeler
 
Sınıf 8 Aşındırıcı maddeler
 
Sınıf 9 Muhtelif tehlikeli maddeler ve nesneler
 
ADR’ye göre hâlihazırda yukarıda belirtilen sınıflarda 3548 adet tehlikeli mal listelenmiş ve her birinin önüne UN kodu verilmiştir.
 
ADR zorunluluklarının 01 Ocak 2018 tarihinde başlaması kapsamında, tehlikeli maddeleri taşıyan, gönderen, paketleyen, yükleyen, dolduran ve boşaltan işletmelerin, yaptıkları işlemleri, insan sağlığına, diğer canlı varlıklara ve çevreye zarar vermeden, güvenli bir şekilde yapabilmeleri için, bu işletmelere yardımcı olmak maksadıyla, işletmelerde tehlikeli madde güvenlik danışmanı(TMGD) istihdam edilmesi veya Tehlikeli Madde Güvenliği Danışmanlığı Kuruluşları(TMGDK)ndan hizmet alınması mecburi hale getirilmiştir.
 
Tehlikeli maddeleri taşıyan, gönderen, paketleyen, yükleyen, dolduran ve boşaltan işletmelerin ilgili personeline, konuyla ilgili bilinçlendirme eğitimi, göreve özgü eğitim, güvenlik eğitimi ve pekiştirme eğitimleri verilerek tehlikeli malların taşınmasında icra edilen faaliyetlerin daha güvenli hale gelmesi amaçlanmaktadır.
 
Tehlikeli malları taşıyan araçlara yönelik olarak, taşıdığı tehlikeli maddenin sınıfına göre araçta bulunması gereken kişisel koruyucu donanım ile araçta bulunması gereken diğer avadanlık ve niteliği, kütlesi, adedi de belirtilen YSC vb. malzemeler belirlenmiştir.
 
Tehlikeli malları taşıyan araçlara yönelik olarak ayrıca, taşıdığı tehlikeli maddenin sınıfına göre kullanabileceği tünellerin kategorileri de belirlenmiştir. Ülkemizde belli başlı tüneller dışında henüz tüm tüneller kategorilenmemiştir.
 
Tehlikeli malları taşıyan araçlara yönelik olarak ayrıca, taşıdığı tehlikeli maddenin sınıfına göre park edebileceği alanlar da belirlenmiş, bu alanların dışına park etmeleri engellenerek meydana gelebilecek olaylardan insanların etkilenmesinin önüne geçilmesi amaçlanmıştır.
 
Hepimizin yollarda gördüğü turuncu plaka ve levhalarla işaretlenmiş araçlar, tehlikeli madde taşıdıkları için işaretlenmekte, bu araçlar mevzuatta yer alan zorunluluklara uymakta, bu araçlar denetim istasyonlarında da kontrollere tabi tutulmaktadır. 
 
 
 Yollarda UN 1987 yazan turuncu levha takılı bir araç görürseniz bilin ki aracın içinde alkol var. Yollarda UN 1987 yazan turuncu levha takılı bir araç görürseniz bilin ki aracın içinde alkol var.
 
Aşağıdaki çizelgede ise bizden önce ve sonra mezun olmuş devrelerin mezuniyet yıllarına denk gelen tehlikeli maddelerin ve sınıflarının neler olduğunu görebilirsiniz. Her devreye de bir tehlikeli madde adı nasip olmamış bu arada.
 
Bilgilerinize arz olunur.
 
 
 
 
330 kez okundu
23.02.2019

Yorumlar